لیکوال: ډوکټور نورمحمد محبي
قران تل پاتې معجزه (اووه دېرشمه برخه)
په حسي درک کې د سترګو رول
خدای (جل جلاله) په قران کریم کې، خپلو هغو مهمو نعمتونو ته چې انسان ته یې ورکړي اشاره کوي؛ یعنې د سمع، بصر او داخلي درکونه دي. په ګڼ شمېر ایتونو کې، لکه دا مبارک ایت کې راغلي: وَٱللَّهُ أَخۡرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ شَيۡـٔٗا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ [نحل: ۷۸] ژباړه: « خدای جل جلاله تاسې د خپلو میندو له رحمونو څخه راوویستلئ، په داسې حال کې چې تاسې هېڅ نه پوهېدئ او هغه تاسې ته غوږونه، سترګې او زړونه درکړل، تر څو د هغو له لارې واورئ، ووینئ، پوه شئ او د هغه د نعمتونو شکر ادا کړئ. »
دا حواس د انسان په ژوند کې له خاص ارزښت څخه برخمن دی. په دې برخه کې د سترګو او غوږونو دقیقې او علمي دندې او د خلقت حیرانوونکې ځانګړتیاوو ته کتنه کوو او د قرانکریم له ایتونو سره د دغه علم اړېکې څېړو.
سترګې او د ليدلو معجزه
سترګې، دا کوچنی؛ خو حیرانوونکی غړی، انسان ته د نړۍ د لیدلو توان ورکوي. بنسټیزه پوښتنه دا ده چې سترګې څنګه کولای شي، چې په دومره کوچنيوالي سره، انسان ته د شاوخوا نړۍ د لیدلو توان ورکړي؟ د انسان سترګې په ډېر پېچلي او ځانګړي جوړښت سره دا کار تر سره کوي.
د رنګونو د بېلولو او توپیرولو توان
د انسان سترګې دا وړتیا لري، چې له ۸۰۰زره څخه ډېر رنګونه و پېژني. دا فوقالعاده وړتیا د سترګو د شبکیې په میلیونونو مخروطي او استوانهیي حجرو پورې تړلې ده، چې رنګونه او معلومات ثبتوي او پروسس کوي. دغهراز سترکې دا توان هم لري، چې ډېر نازک خطونه هم سره بېل کړي او انځورونه په لوړ واضحاتو سره مغز ته ولېږدوي.
د درې بعدي درک وړتیا
د دوو سترکو جوړښت د دې لامل کېږي، چې انسان وکولای شي، د څیزونو تر منځ فاصلې او ژوروالی ښه درک کړي. که چېرې انسان یوازې یوه سترګه لرلی، نړۍ به موږ ته دوه بعدي هواره ښکارېدی او نه مو شو کولای چې د څیزونو رښتینې بڼه مو پیدا کړې وای.
د انځور د ژر لېږدولو وړتیا
هفه انځور چې شبکیې ته داخلېږي، له یو- پنځوسمې ثانیې څخه هم په کم وخت کې مغز ته لېږدېږي او پروسس کېږي، یعنې سترګې دا توان لري، چې په هره ثانیه کې شاوخوا پنځوس انځورونه مغز ته ولېږدوي، د پروسس دا فوقالعاده سرعت کولای شي انسان ته دا وړتیا ورکړي، چې چاپیریالي حرکتونو ته ژر غبرګون وښیي.
-
مخروطي او استوانهیي حجرې، د سترګو هغه برخې دي، چې د رنګ او لیدلو کار کوي. –
شفاف جوړښت او ځانګړې تغذیه
د سترګې قرینه په بشپړ ډول شفافه او پرته د وینو له رګونو څخه جوړه شوې ده، څو رڼا په ښه توګه سترګو ته ننوځي او انځور روښانه ولیدل شي. د دې برخې تغذیه د ځانګړو معایاتو او شاوخوا حجرو په مرسته تر سره کېږي. دغهراز عنبیه یا د سترګو هغه رنګي برخه، د رڼا پر وړاندې په خپلسري توګه عکسالعمل ښیي او د سترګو د ګوټو اندازه جوړوي، ترڅو سترګې له زیان څخه وساتي.
په لاندې ایت کې خدای د دغه ارزښتمند او بېساري نعمت او د خپل دې ښکلي خلقت په اړه داسې وايي: ﵟوَٱللَّهُ أَخۡرَجَكُم مِّنۢ بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ شَيۡـٔٗا وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﵞ (سوره نحل، آیه ۷۸) ژباړه: « خدای تاسې د خپلو میندو له رحمونو څخه راوویستلئ، په داسې حال کې چې تاسې هېڅ نه پوهېدئ او هغه تاسې ته غوږونه، سترګې او زړونه درکړل، تر څو د هغو له لارې واورئ، ووینئ، پوه شئ او د هغه د نعمتونو شکر ادا کړئ. »
قُلۡ هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَكُمۡ وَجَعَلَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَۚ قَلِيلٗا مَّا تَشۡكُرُونَ [ملک: ۲۳] ژباړه: «الله هغه ذات دی چې تاسې یې له نیستۍ (عدم) څخه پیدا کړي یاست، او تاسې ته یې غوږونه، سترګې او زړونه جوړ کړي دي (چې دا د کار او نېکمرغۍ وسیلې دي)، خو تاسې ډېر کم شکر ادا کوئ ایا موږ انسان ته دوه سترګې نه دي ورکړي؟»
لنډه دا چې، سترګې او غوږونه د انسان له پېچليو او نازکو حسي نظامونو څخه دي، چې په ډېر پام او بېسارې همغږۍ د نړۍ د درکولو زمینه برابره وي. سترګې او غوږونه نه یوازې د لیدلو او اورېدلو وسیلې دي؛ بلکې د خلقت د ښکلا او د حقیقت د درکولو لپاره هم دي. د قرآن کریم آیتونه د دې حواسو اهمیت په کتو سره، موږ ته بلنه راکوي چې د تخلیق حیرانتیاوې په پام کې ونیسو او له خالق څخه مننه وکړو. [1]
دوام لري…
مخکنئ برخه / راتلونکې برخه
([1]) موسوعة الإعجاز العلمي في القرآن والسنة، ج 1، ص 134 -136.