لیکوال: ډاکټر فضل احمد احمدي
فاشیزم د سیاسي تفکر په بڼه (شپږمه برخه)
د فاشیزم مفهوم او عناصر
فاشیزم په پیل کې له پیژندل شویو علمي اصولو او بنسټونو خالي و او د یو پراګماتیک مکتب په توګه ګڼل کېده. له راڅرګندېدو او د هغه طوفان له تېریدو وروسته، دا مکتب د څو متخصصینو او مفکرینو، لکه هانا آرنت، مارکوزه، اریک فروم، پولانزاس او نورو لخوا تحلیل، نقد او وڅېړل شو. د فاشیزم اصول په لاندې ډول دي:
１. غیرمنطقيوالی؛
２. مطلق العنانیت (توتالیتاریزم)؛
３. د دموکراسۍ او مارکسیزم سره دښمني؛
４. استبداد؛
５. نظاميپالنه (میلیتاریزم)؛
６. نژادپالنه؛
７. افراطي ملتپالنه.
د نیچه له نظره، اراده ځواک دی؛ یعني هغه اراده چې دودیز اخلاق غندي. د دې نظریې پر بنسټ، کمزوري باید د ځواکمنو په خدمت کې وي، امر د ځواکمنو لخوا او تابعیت د کمزورو لخوا ترسره شي.
د نیچه مثالي شخصیت هغه اتل دی چې خپل ځواک هر ځای او پرته له وېرې کاروي. اتل له ځانه راضي دی، له خپل ځواک او د هغه له ښودلو څخه خوند اخلي، او باید د ډبرې زړه ولري. د نیچه په اند، په نړۍ کې بل خدای نشته (نعوذ بالله)، او هغه څه چې شتون لري، لوړمقامه انسان دی. عادي خلک، په حقیقت کې، د دې لپاره ژوند کوي چې د لوړو طبقو لپاره کار وکړي. د نیچه له نظره، ملیونونه خلک باید له منځه یوړل شي ترڅو یو لوړمقامه سړی ژوند ته دوام ورکړي.
نیچه ځان د یوه نه ماتېدونکي جنګیالي په توګه لیده، چې لوړ مقام ته رسېدلی و. هټلر دغه بې بنسټه خیالونه، چې د یو وحشتناک خوب په څېر وو، په حقیقت بدل کړل. هټلر او موسولیني د نیچه د غوره او مثالي رهبرانو په توګه د هغه غیر اخلاقي فرضیې وکارولې او د خپلو غیر انساني اعمالو د توجیه لپاره یې ترې استفاده وکړه.
ملتپالنه د فاشیزم په تفکر کې
د فاشیزم په تفکر کې یو بل مهم عنصر ملت او ملتپالنه د سمبول په توګه دي. په حقیقت کې، ملت او ملتپالنه د نورو مفکورو په پرتله فاشیستانو (د فاشیزم تعقیب کوونکو) ته ډېر مهم دي. د بېلګې په توګه، نازیزم لومړی پر نژاد او بیا پر ملت ټینګار کوي.
د فاشیستانو لپاره، فرد تر ټولو مهم نه ګڼل کېږي، بلکې د ملت یوه برخه ده. ملت د افرادو له یوې ټولګې پرته بل څه نه دی، بلکې دا ملت دی چې فرد په غېږ کې نیسي، وده ورکوي او هر څه ورته برابروي. یو فاشیست باید ونهشي کولی ځان د ملت څخه بېل تصور کړي. په دې تفکر کې، فرد ملت ته بشپړه وفاداري احساسوي او په پوره سکون سره ځان د ملت پرمختګ او عظمت ته قربانوي.
موسولیني، د فاشیزم د نظریې په تشریح کې، چېرې چې یې د فاشیزم اساسي مفکوره او بنسټ وړاندې کړی، لیکلي: «فاشیزم د نولسمې پېړۍ د زوال لرونکو نظریو پر وړاندې یو غبرګون دی.»
فاشیزم یو فعال انسان غواړي، هغه څوک چې په خپل ټول ځواک سره عمل وکړي. داسې انسان چې د راتلونکو ټولو ستونزو سره د یو جنګیالي په توګه مخامخ شي. فاشیزم هغه اراده ده چې فرد لوړوي او هغه د معنوي ټولنې یو پوه غړی جوړوي.
فاشیزم یوه تاریخي مفکوره هم ده؛ له تاریخه بهر، انسان هیڅ نه دی. فرد یوازې د دولت په چوکاټ کې رول لوبوي، ځکه چې تاریخي شتون د انسان شعوري او هر اړخیزې ارادې ته اړین دی.
“روکو” فاشیزم داسې تعریف کړی: «د مدني ژوند نوی درک»، «یو پیاوړی نوښت»، «د نوي کلتور پیل»، چې د دموکراسۍ، لیبرالیزم او سوسیالیزم نظریات، انګېرنې او طریقې ردوي.
د فاشیزم اساسي مفکورې
د تېرو بحثونو په رڼا کې، باید په پام کې ونیول شي چې د فاشیزم اصلي مفکورې شپږ دي:
１. غیرمنطقيوالی؛
２. ټولنیز داروینیزم؛
３. ملتپالنه؛
４. ټولشموله دولت؛
５. د مشرتابه اصل؛
６. نژادپالنه.
دا اصول اکثره د ملي سوسیالیزم (نازیزم) په ایډیالوژۍ کې هم موندل کېږي.
په حقیقت کې، د دغو شپږو مفاهیمو پر بنسټ، د فاشیزم ریښتینې مانا درک کېدای شي او دا د نورو سیاسي مفکورو څخه توپیر لري. په بل عبارت، دغه شپږ مفاهیم د فاشیزم د باورونو د ښه پیژندنې لپاره اساسي بڼه لري.
ادامه لري…
By محمد فاتح