د نیهیلیزم د ودې بهیر او له دین‌باورۍ سره یې ټکر (برخه: ۱۸)

لیکوال: محمد فراهي توجګي 

د نیهیلیزم د ودې بهیر او له دین‌باورۍ سره یې ټکر (برخه: ۱۸)

د اسلام او نیهیلیزم له نظره د ژوند فلسفه

د ژوند مانا د نوې زمانې له تر ټولو مهمو فلسفي موضوعاتو څخه شمېرل کېږي. د ژوند د فلسفې ځینې اساسي پوښتنې په لاندې ډول دي:

• انساني ژوند هدف لري او که بې‌موخې دی؟

• آیا انساني ژوند د کوم خاص ارزښت درلودونکی دی؟

• انسانان له خپلو ځانګړو شرایطو او شخصي غوښتنو پرته، د ژوند لپاره کوم دلیل لري؟

 دیني لیدلورو ته له پام پرته، د ژوند د مانا په اړه د ډېریو لوېدیځو فیلسوفانو نظریات تر ډېره د نوې زمانې د مخ پر زیاتېدونکي نیهیلیزم تر اغېز لاندې وو او یا یې هم همدغه لیدلوری د خپلو فلسفي پلټنو د پیل ټکی ګرځولی و.

د انساني تفکر په تاریخ کې د ژوند د هدف او مانا موضوع په دوو متضادو قطبونو کې څېړل شوې ده:
پر یوه قطب دا باور حاکم دی چې مطلق وجود او له مخکې ټاکل شوی تقدیر شتون لري؛ په بل قطب بیا دا باور حاکم دی چې ژوند هیڅ ډول مانا او موخه نه لري او انساني ژوند په بشپړ ډول یوه پوچه، بې‌محتوا او بې‌مانا پدیده ده.

نیهیلیزم ژوند په بشپړ ډول هېڅ او عبث ګڼي او په ژوند کې هر ډول مثبت فکر مردود بولي.

نیهیلیزم د خپلې فکري زمینې له مخې هڅه کوي چې پر هرې ایډیالوژۍ برلاسی ومومي او هغې ته ځواب ووايي؛ اسلامي فکر هم له دې قاعدې مستثنا نه دی.

اسلامي تفکر د داسې نیهیلیزم له تسلط سره مخ دی چې د نورو افکارو په څېر یې د اسلامي تفکر معنوي او ارزشي نظام هم تر برید لاندې راوستی دی.

ټکنالوژۍ او د پوهاوي بې‌پولې پراختیا د نیهیلیزم نفوذ ته لاره هواره کړې ده، خو اسلامي تفکر د مانا د ایجاد او د ارزښتونو د مطرح کولو‌ لار خپله کړې ده.

اسلام او نیهیلیزم دوه متضاد نړۍ‌لیدونه دي؛ اسلام د هستۍ پر هدفمندۍ، د ژوند پر مانا او مطلقو الهي ارزښتونو ټینګار کوي، په داسې حال کې چې نیهیلیزم د پوچ‌پالنې له مخې له مانا، حقیقت او ذاتي ارزښتونو څخه منکر دی.

د اسلامي لیدلوري له مخې نیهیلیزم یوه روحي ناروغي ده چې الله تعالی ته د شا کولو او له معقول او سالم ژوند څخه د لرې کېدو په پایله کې رامنځته کېږي او درملنه یې په ایمان او نېکو اعمالو کې نغښتې ده؛ خو له دې سره سره ځینې اسلامي ټولنې هم د معاصرې پوچ‌پالنې له ننګونو سره مخ دي.

بنسټیزه اړیکه او تضاد

د هستۍ مانا: د اسلام نظره هستي په هدفمند ډول خلق شوې ده، خو نیهیلیزم هستي عبث او بې‌مانا بولي.

اخلاقي ارزښتونه: نیهیلیزم باور لري چې اخلاق هیڅ ډول اصل او اساس نه لري، خو اسلام اخلاق هغه نظام ګڼي چې د وحې او فطرت پر اساس رامنځته شوی دی.

د اسلامي تفکر له مخې هر هغه لیدلوری چې د بې‌پروايۍ، رکود او د ارزښتونو د له‌منځه‌تګ لامل شي، ټیټ او پست ژوند دی.

نیهیلیزم د سطحي فکر او د انسان د فطري استعدادونو د هېرولو له امله، چې موخه یې له خدای او هستۍ سره د انسان د اړیکې درک کول دي، له «معقول ژوند» سره په ټکر کې دی.

معاصرې ننګونې: ځینې څېړنې په ډاګه کوي چې نیهیلیزم د یوه معاصر ارزشي نظام په توګه اسلامي ټولنو ته نفوذ کړی دی او د دودیزو معنایي نظامونو پر ضد عمل کوي، چې له دین څخه د انکار او یا هم د دیني ناهیلۍ لامل کېږي.

اسلامي حل‌لاره: له نیهیلیزم سره د مقابلې او له پوچ‌پالنې څخه د خلاصون په برخه کې اسلام د ایمان پر پیاوړتیا، تقوا، د دیني معرفت پر ژورتیا او نېکو اعمالو ټینګار کوي.

قرآن کریم د ژوند کتاب او د انسان د تکامل او نېکمرغۍ نسخه ده؛ له همدې امله اړینه ده چې د ژوند بنسټیزې پوښتنې د قرآن کریم له لیدلوري وڅېړل شي او ځوابونه یې وړاندې شي.

یوه له هغو مهمو پوښتنو چې تل یې د انسان ذهن بوخت ساتلی او لا هم مطرح ده، د پیدایښت فلسفه ده. دا یوه ژوره او اساسي پوښتنه ده. بشر تل هڅه کړې ده چې پوه شي ولې پیدا شوی او د ژوند موخه څه ده؟

کله چې قرآن کریم ته مراجعه کوو، وینو چې زموږ دغو پوښتنو ته ځواب وایي. د قرآن کریم هغه آیتونه چې زموږ دغو پوښتنو ته ځوابونه وایي په ټولیز ډول په درېیو برخو ویشلی شو. د راتلونکې برخې په ترڅ کې به، ان‌شاءالله، د دغو دریو برخو په اړه په تفصیل سره بحث وشي.

ادامه لري…

مخکینۍ برخه