یو بل مثبت ګام و، چې رسول الله صلی الله علیه وسلم په مدینه منوره کې ترسره کړ، هغه د مهاجرینو او انصارو تر منځ «مؤاخات او ورورولي» اعلان کړه. دغه ورورولي د دې سبب شول چې دوی یو بل ته ډېر پام وکړي، زړونه يې یو بل ته نږدې شي او د دوی ترمنځ خوابتيا لرې شي.
د مسلمانانو تر منځ د ورورولۍ او ورورګلوۍ اړيکه دومره ټينګه وه، چې حاضر شول خپل ټول مالونه خپلو وروڼو ته ورکړي. په صحيح بخاري کې راغلي دي چې حضرت عبدالرحمن بن عوف رضي الله عنه وويل: کله چې موږ مدينې ته راغلو رسول الله صلی الله عليه وسلم زما او د سعد بن ربيع رضي الله عنه د ورورولۍ پيوند سره وتړی. سعد ما ته وویل: زه په انصارو کې تر ټولو زیاته شتمني لرم، زه خپله شتمني ستا سره تقسیم کوم او همدارنګه زما له مېرمنو څخه کومه چې تا غوره کړه، هغه طلاقوم، او کله چې د هغې عِدّه پای ته ورسېده، له هغې سره واده وکړه. حضرت عبدالرحمن بن عوف رضي الله عنه ورته وويل: زه دې ته اړتیا نه لرم، ماته د بازار لاره وښایه.»
دا يو حقيقت دی چې کله د یوې ټولنې خلک یو له بل سره د وروڼو په څېر مینه ولري، هیڅکله په ناامنۍ او فساد لاس نه پورې کوي؛ ځکه چې هر څه وکړي، لوګی يې خپل سترګو ته ننوځي. له همدې امله رسول الله صلی الله علیه وسلم مدینې ته له ننوتلو وروسته د مهاجرینو او انصارو تر منځ د ورورګلوۍ اړیکه ټينګه کړه تر څو د یو بل له ستونزو خبر شي او د یو بل تر څنګ ودريږي، او کله چې ستونزې را منځ ته شي، د حل لپاره يې مناسب پلان پیدا کړي.
د مهاجرینو او انصارو د اصطلاح کارول
د رسول الله صلی الله علیه وسلم بله مناسبه چاره د «مهاجر» او «انصار» د اصطلاح کارول وو. که د رسول الله صلی الله علیه وسلم له هجرت څخه مخکې د مدینې تاریخ مطالعه کړو نو پوه به شو چې هلته خلک له کومو ستونزو او کړاوونو سره مخ وو. هره ورځ جنګونه، نښتې، وژنې، غلاوې او لوټمارۍ وې. هغه کارونه چې د سیمې خلکو په ویاړ سره کول او هغه يې د غرور، فخر او زړورتیا څرګندونه بلله. له هغه خاورې امنیت تللی وو، او خلک له آرامتیا څخه بې برخې شوي وه. هرې قبیلې بله قبيله وژله؛ خو کله چې رسول الله صلی الله علیه وسلم مدینې ته هجرت وکړ؛ د دغو شخړو او ناامنیو د له منځه وړلو لپاره یې د هرې ډلې لپاره یوه اصطلاح وکاروله او یو له بل سره یې جلا کړل، تر څو دا ډول ستونزې رامنځ ته نه شي.
د “مهاجر” او “انصار” د کلمو کارول د قومي او قبیلوي تعصبونو د له منځه وړلو سبب و، چې اسلام يې په ټولو فعالیتونو کې راوست. رسول الله صلی الله علیه وسلم د هغو کسانو لپاره چې له مکې څخه مدینې ته هجرت کړی وو، د مهاجرینو اصطلاح وکارول او په مدینه کې مېشتو کسانو ته یې انصار وویل. د رسول الله صلی الله علیه وسلم دغه عمل د مسلمانانو په اتحاد او یووالي باندې ډیرې مثبتې اغیزې درلودې، په ځانګړې توګه د اوس او خزرج په قبیلو کې چې له اسلام څخه مخکې تل یو له بل سره په ټکر کې وو. دوی د یوې پیړۍ څخه زیات د توکمیزو توپیرونو او شخړو سره مخ وو. دې عمل د دغه لامل شو چې تل وروڼه، مساوي او دوستان پاتې شي او د یو بل ترڅنګ ودرېږي، د سیمې امنیت تامین کړي، د خپل خدای عبادت ترسره او د رسول الله صلی الله علیه وسلم اطاعت وکړي.
الله سبحانه و تعالی دې له دوی ټولو څخه راضي وي.
By محمد فاتح