اسلام په تایلنډ کې

لیکوال: محمد الأفغاني

اسلام په تایلنډ کې

د تایلنډ هیواد چې پخوانی نوم یې سیام دی، په سویل ختیځ آسیا کې موقعیت لري او په شمال کې د لاوس، په سویل کې د مالیزیا، ختیځ ته کمبوډیا او په لویدیځ کې د میانمار سره ګډه پوله لري.

د دغه هېواد پراخوالی ۵۱۴ زره مربع کیلومتره دی او پلازمېنه یې بانکوک دی.

د شمېرو له مخې، د تایلنډ نفوس شاوخوا 63 ملیون خلک دي. د دې نفوس 75٪ د تای نسل څخه، 14٪ د چینایي نژاد څخه او 11٪ د نورو نژادونو څخه دي.

د تایلنډ رسمي دین بودیزم دی.

مسلمانان د شمېر له پلوه په تایلنډ کې دوهم ځای لري، او د تایلنډ حکومت هم مسلمانان د اقلیت په توګه پیژني.

د رسمي شمېرو له مخې د مسلمانانو نفوس شپږ میلیونه تنه دی، خو مسلمانان په دې باور دي چې اصلي نفوس یې لس میلیونه دی.

ډیری مسلمانان د هیواد په سویلي سیمه کې شتون دي چې د مالیزیا سره پوله لري، او ډیری یې د هیواد په پلازمینه کې ژوند کوي.

د تایلنډ مسلمانان له بېلا بېلو تايلنډي، ماليزيايي، هندي، ايراني، چامي او چينايي توکمونو او نژادونو څخه دي او له سلګونو کلونو راهيسې د بېلا بېلو مذهبونو او عقايدو له پيروانو سره ژوند کوي. په تایلنډ کې د اسلامي چاپیریال او د مسلمانانو د وضعیت د ښه پوهیدو لپاره، مخکې له دې چې د اسلام دین تشریح کړو، موږ به د هغو دینونو یادونه وکړو چې په دې هیواد کې فعال دي.

په تایلنډ کې مشهور دینونه

۱- دين او بودائیزم

په حقیقت کې، په تایلنډ کې اکثریت نفوس پدې دین باور لري او له همدې امله دا د هیواد رسمي دین په توګه پېژندل کیږي.

۲- مسیحیت

دا مذهب شاوخوا 500 کاله دمخه تایلنډ ته معرفي شوی او د نورو ځایونو په څیر په محرومو سیمو کې خورا فعال دی. عیسویانو د تایلنډ او میانمار تر منځ د سرحدي سیمو محروم اقلیتونه خپل دین ته اړولي او البته دوی په ټول هیواد او په ځانګړي توګه په پلازمینه کې کلیساګانې لري.

۳- برهمنا او هندویزم

۴- سیک

۵- کنفوسیوس او تائو

۶- بهائیت

په تایلنډ کې د اسلام د راتګ تاریخ

اوه سوه کاله وړاندې اسلام د تايلند په جنوب کې په يوه سيمه کې د “پتاني” يا “فتاني” په ښار کې نفوذ وکړ چې په هغه وخت کې یې يو خپلواک حکومت درلود او په حقيقت کې تايلند ته د اسلام راتګ بايد د د پټاني د ښار منندوی اوسو.

پتاني ښار د مالیزیا په مالایو جزیره کې یو له مشهورو ښارونو څخه وو او اوس هم دی. په پخوا وختونو کې دغه ښار یو بندر او سوداګریز ښار وو او ډېر کرنیز محصولات یې درلودل او له همدې امله د بېلابېلو ښارونو او هېوادونو د سوداګرو د راتګ ځای وو. اسلام دې ښار ته د سوداګرو له لارې داخل شو.

د پام وړ خبره دا ده چې په دې خاوره کې چې څومره مسلمانان اوسېدلي، له نورو اديانو سره يې کومه ستونزه نه ده لرلې.

په تایلنډ کې مسلمانان په خپل منځ کې د مذهبي روح او بشپړ ورورګلوۍ سره ژوند کوي، کوم چې د دوی د داخلي مذهبونو سره د دوی په چلند کې په ښکاره توګه لیدل کیدای شي.

په تایلنډ کې اسلامي مذهبونه

لکه څنګه چې مخکې مو یادونه وکړه، د دوی د خپل نظر له مخې د مسلمانانو نفوس شاوخوا لس میلیونه تنه دی چې ډیری یې سنیان دي. سره له دې چې په دغه هېواد کې ډېری وګړي مسلمانان نه دي، خو په دغه هېواد کې مسلمانان بېلابېل مذهبونو ته لمن وهي او دا مهال د مسلمانانو د جذبولو لپاره کار کوي. اوس موږ په تایلنډ کې ځینې اسلامي مذهبونه څیړو.

په حقیقت کې، هغه دوه مذهبونه چې د تایلنډ د سني خلکو تر مینځ خورا مشهور دي او د هغې سره ډېر تړاو لري، شافعي او حنفي مذهب دي.

شافعي مذهب

دا مذهب یقینا په تایلنډ کې ترټولو لوی مسلمان نفوس لري. له پیل راهیسې چې اسلام په تایلنډ کې معرفي شوی، دا دین د دوو هیوادونو مالیزیا او اندونیزیا په څیر منل شوی دی.

حنفي مذهب

دا مذهب د نولسمې پیړۍ وروسته د هندي او پاکستاني مسلمان مهاجرینو لخوا تایلنډ ته راوړل شو. ډېری دغه کډوال چې د میانمار له لارې د تایلنډ شمال او ختیځ ته راغلي، له هندي او پښتنو توکمونو څخه دي. په دوی کې سادات هم شته چې د هیواد په بیلا بیلو برخو کې د درناوي وړ او ژوند کوي او کله ناکله له پاکستانه علماوو ته د تبلیغ لپاره بلنه ورکوي.

دغه راز چينايي مهاجر د تايلنډ په شمال کې په تېره بيا د شينګ مای په ښار کې ژوند کوي او حنفي مذهب دي. د دې سره سره، د حنفیانو دقیق سرشمېرنه شتون نلري.

په تایلنډ کې مسلمانان د خپل دین چارې په ښه روحیه او عمل سره پرمخ وړي او له یو بل سره لکه څنګه چې مو مخکې یادونه وکړه، له کومې ستونزې پرته په اسلامي اړیکو کې خپل ژوند ته دوام ورکوي.

خو کله ناکله له داسې ستونزو او کړاوونو سره مخ کېږي چې پر هر چا اغېز کوي او د یووالي او خواخوږۍ په نعمت سره يې حل کوي.

په تایلنډ کې مسلمانان مختلف مذهبي تمایلاتو ته مخه کړې او یو بل ته په درناوي سره د اسلامي فکر په لور حرکت کوي او د مرکز په توګه یې ځای نیسي.

او دا طریقه د دې سبب شوې ده چې په دې خاوره کې مسلمانان خپل ژوند په ښه توګه تیر کړي او د اسلام د دین لارښوونو ته غاړه کیږدي.