اسلام او ډیموکراسي (نولسمه برخه)

لیکوال: م. فراهي "توجګي"

اسلام او ډیموکراسي (نولسمه برخه)

 ډیموکراسي؛ د لږکیو واکمني او د اکثریتو رد کول

 اوس مهال د فشار ګروپونه د ډیموکراتیکو سیاسي نظامونو یوه نه بېلېدونکې برخه ګرځېدلې ده. په ټولنه کې د دې ډلو د اغېز او نفوذ ټاکونکي عمده لاملونه عبارت دي له: سیاسي کلتور، اداري تشکیلات، د ګوندي سیسټم ماهیت او په ټولنیز او اقتصادي ژوند کې د حکومت د ښکېلتیا او لاسوهنې کچه.

 دا ډلې د پالیسي جوړونې او سیاسي تصمیم نیونې مسؤولیت پر غاړه نه لري، بلکې د خپلو ګټو د تنظیم او تعقیب له لارې، هڅه کوي چې د عامه پالیسي جوړونې بهیر او په لویه کچه تصمیم نیوونکي اغېزمن کړي. دا ډلې د “ستونزې پیژندنه او تعریف”، “د پالیسۍ جوړونې” او “د پالیسۍ پلي کولو” په پړاوونو اغېزناکې دي. دوی هڅه کوي هغه مسایل او ستونزې چې د دوی په ګټو پورې تړلې وي او د دوی ګټې په خطر کې اچوي، یا د ټولنې مهمې ستونزې د حکومت په رسمي اجنډا کې شاملې کړي، ترڅو حکومت د هغو مسلو د حل لپاره په رسمي اجنډا کې نوې پالیسي تصویب کړي، یا پالیسي بدله کړئ یا یې ختمه کړي.

 په نويو صنعتي هېوادونو کې د عامه افکارو د ژور نفوذ او د بېلابېلو ټولنيزو ډلو په تېره بيا رسمي ډلې هڅه کوي، چې د بېلابېلو لارو چارو په کارولو سره خپل افکار او نظریات د عامه افکارو او عقایدو سره يو ځای او همغږي کړي. د دې هدف لپاره، ډیری سمبال بنسټونه چې په ټولنپوهنه کې د فشار ګروپونو یا تحمیل ګروپونو په نوم پیژندل کیږي، رامنځته کیږي. له همدې امله د فشار ډلې د واکمنو طبقو په لاس کې د یوې وسیلې په توګه د عامه افکارو په بدلولو او تحریفولو کې مهم رول لوبوي او کولای شي په غیر مستقیم ډول او د مختلفو وسایلو لکه انځور، ژبې، لیکنې او نورو په مرسته په عامه افکارو کې بدلون راولي.

 د عامه احساساتو راپارول او د ځانګړو نظرونو منلو ته د خلکو چمتو کول د فشار ګروپونو له موخو څخه دي. دا ډلې تل د خپلو اهدافو سره د عامه افکارو د سمون لپاره یا په عامو خلکو د خپلې خوښې نظر مسلط کولو لپاره مختلف میتودونه کاروي. په بل عبارت، د فشار ډله د هغو خلکو څخه جوړه ده چې ګډې ګټې لري او غواړي د هغې دفاع وکړي. د فشار ډله اکثرا په ټولنه کې منفي رول لري؛ دا ډلې د هغو ډلو د ذره بین او نفوذ لاندې دي چې ظاهراً په ټولنه کې عیني بڼه نه لري، خو د لاسوهنې او  پټ نفوذ په کولو سره د ټولنیزو چارو بهیر په مثبت یا منفي ډول د خپلو هیلو سره سم پرمخ وړي او ګټه ترې اخلي.

 ځینې ​​میتودونه چې د فشار ګروپونه یې د پالیسۍ او سیاستونو د اغېزمن کېدو لپاره کاروي په لاندې ډول دي:

 1- د حکومتي چارواکو سره لابي کول؛

 2-  د حکومتي چارواکو د قضايي تعقیب له لارې قانوني اقدام؛

 3- د یو ځانګړي خوځښت یا جریان د ملاتړ یا مخالفت لپاره د ټاکنیزو کمپاینونو ترسره کول؛

 4- د لاریونونو په ترسره کولو سره د حکومت د مختلفو برخو پر کړنو نیوکې او اعتراضات؛

 5- د خپلو ګټو خلاف سیاسي اهدافو د ځپلو لپاره د صنعتي ځواک کارول؛

 6-  په اجرائيه او مقننه قوې د فشار راوړلو لپاره د خبري کنفرانسونو جوړول؛

 7-  د خپلو اهدافو د ترلاسه کولو لپاره پر حکومت تور لګول؛

 په بل عبارت، د فشار ګروپونه د لږکیو له ځواکونو څخه دي، همدارنګه دوی په بل اقلیت کې پټ اقلیت دي. دا ډلې د خلکو په پرتله نه یوازې اقلیتونه دي، بلکې د خپل سیسټم په منځ کې هم د اقلیت رول لوبوي. ډیری دا ډلې په تیوریکي توګه د ډیموکراسۍ د اصولو پر بنسټ عمل کوي، مګر په حقیقت کې، د دوی ډیری فعالیتونه د ګوتو په شمېر مرکزي ډلې لخوا ترسره کیږي.

 ادامه لري…