لکه څنګه چې روژه د داخلي ناروغيو د شفاء سبب ګرځي، همدا رنګه د بدني او باطني ناروغيو د شفاء سبب هم ده. ځکه چې ډیری ناروغۍ د ډیر خوراک له امله رامینځته کیږي او روژه ډیر خوراک کموي او په پایله کې ناروغي کمیږي. لکه څنګه چې په حدیث کې راغلي دي: «لِكُلِّ شَيْءٍ زَكَاةٌ وَإِنَّ زَكَاةَ الْجَسَدِ الصَّوْمُ»؛ ژباړه: «د هر شي لپاره زکات شته او د بدن زکات روژه ده.» په بل روایت کې راغلي دي: «صُومُوا تَصِحوا» ژباړه: «روژه ونيسي تر څو روغ او سالم شي».[1]
روژه، نفس عاجز کوي، عقل او درک تصفیه کوي، او انسان ته د پرښتو په زړه پورې صفتونو سره ښکلا ورکوي، او انسان د وږو، غریبانو او بې وزلو سره خواخوږي کوي.
د روژې تربيتي اړخونه
د ایمان تربيه: روژه باطني ایمان پیاوړی کوي؛ لکه څنګه چې د خدای رسول صلی الله عليه وسلم وفرمایل: «مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إيْمَاناً وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِه»؛ ژباړه: څوک چې په ټينګه او صادقه عقیده او د ثواب په نیت روژه ونیسي، ګناهونه او خطاګانې به یې وبښل شي.
روژه د انسان اړیکه له خپل رب سره پیاوړې او قوي کوي او روح او زړه یې د الله تعالی له «تقوا» څخه ډکوي، تر څو په پټ او ښکاره کې د خپلو اعمالو څارونکی خدای کڼې، روژه د نفس د ښوونې او روزنې تر ټولو ستر مظهر دی. کله چې انسان روژه وي، لوږه او تنده پرې فشار راوړي، نفساني خواهشات او د لذت غوښتنې پر هغه برید کوي، او روژه لرونکی مسلمان استقامت ښکاره کوي او د خدای د رضا د ترلاسه کولو لپاره د نفسي خواهشاتو مخه نیسي.
د چلند ښوونه او روزنه: ښه تعامل د ریښتیني ایمان او ریښتیني ډاډ څخه سرچینه اخلي او د قوي ارادې ثمره ده ، ریښتینی ایمان او ریښتیني ډاډ او قوي اراده انسان ته دا وړتیا او ځواک ورکوي چې خپل وینا او عمل په سم لوري لارښود وکړي ، تر څو د هغه له ژبي څخه هغه څه ووځي چې د خلکو د ځورولو او د خدای د غضب سبب شي، او له خپلو غړو څخه ناوړه او نامناسب کارونه تر سره نه شي د روژې د قبولولو لپاره روژه دار ته لازمه ده چې د خوراک او څښاک ترڅنګ خپله ژبه، خوله او نور اعضاء له ګناهونو او بدو کارونو څخه وساتي لکه څنګه چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم حدیث دی: «مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ لله حَاجَةٌ فِي أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَ شَرَابَهُ»؛ ژباړه: «کوم روژه دار چې بې ځایه خبرې او بې ځای کارونه نه پریږدي، الله تعالی دې ته اړتیا نه لري چې وږي او تږي وي.»
روژه د نفس د روزلو وسیله ده چې د ژوند د ستونزو په وړاندې مقاومت وکړي او د هر ډول ځورونې په وړاندې چې د نورو لخوا انسان ته راځي نفس کنټرول کړي. په دې ډول چې که چا ورته سپکاوی وکړ او یا یې چا پرې ظلم وکړ، روژه دار دی بخښنه وکړئ او د بدۍ ځواب به په نیکۍ، سختۍ ته په نرمۍ او بدۍ ته به په بخښنه ځواب ورکوي. لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم صلی الله عليه وسلم ورته اشاره کړې ده: «وَإِذَا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ فَلَا يَرْفُتْ وَلَا يَصْخَبْ فَإِنْ سَابَّهُ أَحَدٌ أَوْ قَاتَلَهُ فَلْيَقُلْ إِنِّي امْرُؤٌ صَائِمٌ» ژباړه: کله چې په تاسو کې یو څوک روژه وي نو دې نه ښکنځل کوي او نه دې په بل چا په زوره چیغې وهي او که څوک ورته بدې خبرې وکړي او یا ورسره جنګ وکړي نو ووایي زه روژه یم.
نو که روژه د اخلاقو په لوړولو او د انسان د سلوک په ښه کولو او له نورو سره د هغه د انفرادي تعامل په ښه کولو کې مؤثره نه وي. نو د رمضان المبارک د ديني او ښوونيزو پروګرامونو په سمه تطبيق سره به انساني ټولنه وده او کامل شي او ټولنيزې ناخوالې به کمې شي او نړۍ به ګلستان شي.
لیکوال: شکران احمدي
By محمد فاتح