د جنازې لمونځ؛ روزنيز او ټولنیز ټکي يې (دوهمه برخه)

لیکوال: "محمدالافغاني"

د جنازې لمونځ؛ روزنيز او ټولنیز ټکي يې (دوهمه برخه)

3. د برنامو کتنه او بیاکتنه

کله چې يو څوک د جنازې لمانځه د تکبيرونو نيت وکړي نو خامخا به خپل برنامو ته ګوري چې کومې برنامې يې د آخرت لپاره ګټورې دي او کومې برنامې يې د آخرت په ګټه نه دي او هغه ته ضرر رسوي.
په حقیقت کې د برنامو دا کتنه او بیاکتنه په خالص اسلامي تعلیماتو کې د “اعمالو محاسبه” هم ياديږي.
کله چې یو څوک جنازه وویني، لومړی شی چې د هغه په ذهن کې راځي د خدای تعالی دا وینا ده؛ «ثم إن علینا حسابهم»؛ “بیا مه موږ د دوی څخه حساب واخلو.”
کله چې انسان يقيني وي چې حساب اخيستل کېږي، نو د جنازې په ادا کولو سره په دې فکر کې ډوب کيږي چې د هغه وخت له راتلو څخه مخکې بايد د خپل حساب په اړه فکر وکړي او د هغې ورځې د بار څخه کم کړي.
د نفس محاسبه یا د “محاسبې” اصل د اسلام یو له خورا مهمو اخلاقي او روزنيزې لارښوونو او د ټولنیزو اخلاقي اصولو څخه دی. خدای تعالی فرمایي: «فوربک لنسئلنهم اجمعین عما کانوا یعملون»؛ “ستا په رب قسم، موږ به له دوی ټولو څخه د هغه څه په اړه پوښتنه وکړو چې دوی يې کوي.”
د انسان د ژوند لوی او واړه به محاسبه کېږي، الله تعالی فرمايي: «و ان کان مثقال حبة من خردل اتینا بها و کفی بنا حاسبین» “او که د دوی له کړنو څخه د خردل اندازه وي، موږ به یې محاسبه کړو.”
نو هغه محاسبه چې انسان ته په دې دنیا کې د ترسره کولو امر شوی او هغه حساب په آخرت کې له محاسبې څخه د خلاصون لامل دی، دا دی چې هر څوک مخکې له دې چې د محاسبې په محشر کې حاضر شي، خپل حساب ته ورشي او د خپل نفس سره حساب وکړي. او خپل اعمال، افعال، حرکات او سکنات دې د شريعت او دين له احکامو سره سم محاسبه کړي تر څو د قيامت په ورځ يې حساب اسانه شي.
دا ټولې يادونې د دې لپاره دي چې خلک د خپل ژوند برنامه په سمه توګه تنظیم کړي او د اسلام د لارښوونو په رڼا کې یې پرمخ بوځي.
د جنازې کتل او په هغه باندې لمونځ کول انسان ته د دې ستر روزنيزې نقطې څخه خبر کوي چې انسان باید له هر حساب مخکې خپل ځان محاسبه کړي.

۴- اخرت ته د تللو تیاری

په آیاتونو او احادیثو کې د آخرت په اړه د خلکو د پوهاوي ټول ټینګار د دې لپاره دی چې خلک د غفلت له خوبه راویښ شي او د آخرت د کور لپاره چې د ابدیت کور دی، خپل توشه تياره کړي، او مخکې له دې چې فرصت له لاسه لاړ شي د ځان لپاره ښه عمل ذخيره کړي.
آخرت ته د تللو تیاری باید تل د مسلمان په ذهن او فکر کې وي، خو کله ناکله د ځینو لاملونو له مخې انسان له دې موضوع څخه غافل کیږي، خو تر ټولو لوی لامل چې انسان مجبور کوي چې تياری ونيسي مرګ او د هغې چارې دي. انسان د مرګ او د جنازې لیدل تر دې حده آخرت ور یادوي چې بل هيڅ لامل به انسان دومره له خوبه را ویښ نه کړي.
کله چې د یو چا مخکې جنازه پرته وي او یو سړی د خپل مسلمان ورور د جنازې لمانځه ته چمتو شي، نو د هغه زړه، ذهن او ټول جوارح به دا احساس کوي چې دا کیسه د مرګ د کيسې پای نه دی، او ده ته به هم مرګ راځي.
څوک چې د خپل مسلمان ورور د جنازې لمانځه ته لاړ شي، دا ناره به یې په زړه کې کيږي چې سفر ته چمتو اوسه! ځکه چې تاته د مرګ بلنه ورکړل شوې ده.
د هر مسلمان لپاره پکار ده چې لکه څنګه چې د دنيا لپاره زيار باسي، هغومره دې د آخرت لپاره زيار وباسي او د هغه لپاره تياری ونيسي.

ادامه لري…