د عبدالله بن زبیر رضی الله عنه ژوند لیک (څوارلسمه برخه)

لیکوال: زید

د عبدالله بن زبیر رضی الله عنه ژوند لیک (څوارلسمه برخه)

مروان بن حکم او له عبدالله بن زبیر سره یې مخالفت

لکه څنګه چې مخکې یادونه وشوه، مروان په شام کې د اموي دربار د شورا په ټاکلو سره امارت ته ورسېد. هغه د عبدالله بن زبیر رضی الله عنه د اسلامي خاورو د بیعت په وړاندې ډېر ناخوښه و. د دې بیعت د مخالفت لپاره، هغه لاندې مرحلې ترسره کړې:

1. د جابیه او مرج راهط په جګړو کې د ابن زبیر د پلویانو له منځه وړل؛

2. د اموي سلطنت لپاره د لرغوني مصر د خاورو بیا نیول؛

3. د اموي کورنۍ د ګټو لپاره د عراق او حجاز د سیمو د بیرته ترلاسه کولو هڅه؛

4. د ځای ناستي لپاره د خپلو دوو زامنو عبدالملک او عبدالعزیز معرفي کول.

په دې تدابیرو سره مروان وتوانېد چې د امویانو کمزوری شوی بنسټ بیا پیاوړی او ژوندي کړي. هغه په ۶۵ هجري قمري کال کې د روژې په میاشت کې د ۶۳ کلونو په عمر وفات شو.

عبدالملک بن مروان او عبدالله بن زبیر رضی الله عنهما

د مروان بن حکم له مړینې وروسته، د هغه زوی عبدالملک د امارت لپاره وټاکل شو. عبدالملک د عبدالله بن زبیر په وړاندې خپله مقابله تر هغه ځنډوله چې مختار ثقفي له منځه لاړ. بالاخره په ۷۱ هجري قمري کال کې، عبدالملک له خپل پوځ سره عراق ته ولاړ او د عبدالله بن زبیر ورور، مصعب بن زبیر، سره مخ شو. هغه وویل:

“مصعب د قریش له زړورو کسانو څخه دی، خو د جګړې په فن کې ماهر نه دی. زه به د قریشي زړورتیا او جنګي مهارتونو له ګډو مهارتونو سره ورسره مخ شم.”

مصعب له مختار سره د جګړې په ترڅ کې د عراقیانو همکاري ترلاسه کړې وه او هغوی د مختار له شر څخه ځانونه خلاص کړل. د دې ترڅنګ، ابراهیم بن اشتر د مصعب ملاتړ ته راغی او د هغه د ځواکمن ملګري په توګه پاتې شو.

عبدالملک له یوه قوي او مجهز پوځ سره عراق ته ورسېد. د مصعب ملګري (د عراق کوفیان) د اموي لښکر په لېدو وېره ونیول، میدان یې پرېښود او وتښتېدل. هغه څه چې هغوی له حضرت علي کرم الله وجهه او د هغه له کورنۍ سره کړي و، د حسین بن علي زوم، مصعب بن زبیر، سره یې هم تکرار کړل.

د عبدالملک تطمیعي سیاست د مصعب د پوځ زیاتره قوماندانان له ځان سره ملګري کړل. یوازې ابراهیم تر وروستۍ شېبې پورې جګړه وکړه او ووژل شو. په پای کې مصعب، چې د عبدالملک د ځوانۍ پخوانی ملګری و، د عبدالملک د امان وړاندیز ونه مانه او شهید شو.

عبدالله بن زبیر رضی الله عنه او حجاج بن یوسف ثقفي

عبدالملک د حضرت عبدالله بن زبیر رضی الله عنه د کمزوري کېدو په لیدو فرصت غنیمت وګاڼه او په ۷۳ هجري کال کې یې د حجاج بن یوسف ثقفي په مشرۍ یو پوځ مکې ته واستاوه. حجاج په طائف کې مېشت شو او خپلې ډلې یې مکې ته ولېږلې. عبدالله بن زبیر هم خپل ځواکونه د حجاج د مخنیوي لپاره واستول.

وروسته عبدالملک د طارق بن عمرو په مشرۍ ۵۰۰۰ کسیزه لښکر واستاوه چې د حجاج له پوځ سره یو ځای شي. حجاج د عبدالملک په امر مکه مکرمه کلابنده کړه او د اقتصادي محاصرې له لارې یې خلک ډېر سخت تنګ کړل. حتی عبدالله خپل آس حلال کړ او خپلو ملګرو ته یې د لوږې د رفع کولو لپاره وویشه.

له عبدالله بن زبیر سره د حجاج جګړه

پنځه میاشتې او اوولس ورځې حجاج، عبدالله او د هغه لښکر په مکه کې محاصره کړ، ګوندې د شام خلکو د مکې خلک یې محاصره کړي دي. حجاج د مکې په شاوخوا غرونو کې منجنیقونه نصب کړل او خلک یې دې ته اړ کړل چې له مکې څخه ووځي، د امن په لټه کې شي او د عبدالملک بن مروان اطاعت وکړي.

د حجاج د پوځ حبشیانو د مکې معظمې خلک په توپونو او منجنیق سره په نښه کړل او ګڼ شمیر یې ووژل، پر دوی خواړه او اوبه هم قطع شوې او یوازې د زمزم اوبه یې څښلې.

د عبدالله بن زبیر رضی الله عنه په شاوخوا کې ځینو کسانو له حجاج او لښکر سره یې د سولې کولو وړاندیز وکړ. هغه وویل: په خدای قسم که تاسو د کعبې په زړه کې په لاس ورشئ، نو ټول به ووژني. په خدای قسم هېڅکله له هغوی سره سوله نه کوم.

 د مکې د خلکو لپاره حالات او شرایط ډېر سخت او کړکېچن شول په داسې ډول چې صبر او زغم يې له لاسه ورکړ او ډلې ډلې له ښاره ووتل او له حجاج څخه د پناه غوښتونکي شول تر دې چې لس زره کسان له ښاره ووتل او پناه يې واخيسته. د عبدالله بن زبیر رضي الله عنه ملګري ډېر لږ شول، حتی د هغه دوه اولادونه حمزه او خبیب هم له خپل پلار څخه جلا شول او د امان غوښتنه یې وکړه.

ادامه لري…