لیکوال: عبدالمجید دوستي
د ناهېلۍ پايلې او لاملونه او د هعې سره د مبارزې لارې (څلورمه برخه)
له هغو ګڼو لاملونو څخه چې د انسان په فکر کې د ناامېندۍ لامل ګرځي او هغه د بدبختۍ او بدمرغۍ کندې ته اچوي، د ګناهونو او سرغړونو ترسره کول، د خدای له دربار څخه وتل او په روحي او رواني کثافاتو کې ډوبېدل دي.
پدې برخه کې، موږ به دا لاملونه تحلیل کړو:
3. ګناه کول او په هغو باندې ټینګار
خدای انسانان خلق کړي او خدای پوهيږي چې کومې لارې باید تعقیب کړي او کومې باید پرېږدي. انسانان باید پوه شي چې کومې لارې د هغو له طبیعت سره مطابقت لري او کومې د دوی له باطن او معنويت سره په ټکر کې دي. الله تعالی د انسان د ژوند اصلي هدف او اساسي موخه په قرآن کریم کې داسې بیان کړې ده: «وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ؛ موږ جن او انس نه دې پيدا کړي، پرته له دې چې زما عبادت وکړي.» (سوره الذاریات ۵۶ آیت)
د خدای عبادت او د دیني احکامو او لارښوونو پیروي د انسان اصلي هدف دی. همدارنګه له ګناهونو څخه ځان ساتل د انسان د ژوند له مهمو برخو څخه دي. په دې اړه الله تعالی فرمایي: «قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ؛ ووایه: اې زما بندګانو چې په ځانونو باندې مو زياتي کړې ده، د خدای له رحمته مه ناامېنده کېږئ. خدای ټول ګناهونه معاف کوي، هغه ډېر بخښونکی او مهربان دی.» (الزمر ۵۳ آیت)
توبه کول او سمې لارې ته راستنېدل د ژوند د بقا او هېلې راز دی. انسانان باید له ګناهونو څخه ځان وساتي او له هغه غلطې لارې څخه راوګرځي چې دوی تعقیب کړې ده.
الله جل جلاله فرمايي: «وَ الَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُونَ؛ او هغه کسان چې کله ګناه وکړي او یا په ځان باندې ظلم وکړي نو خدای یادوي او د خپلو ګناهونو بښنه غواړي او له خدای پرته بل څوک ګناهونه بخښي؟ او دوی په خپلو ګناهونو ټینګار نه کوي پداسې حال کې چې پوهیږي. ( آل عمران 135 آیت)
له ګناه وروسته د پښيمانۍ دغه احساس د خپګان او ناخوښۍ لامل کېږي او انسان ځان بې ارزښته او ګناهګار ګڼي، خو خدای پاک د خپل عبادت او طاعت وروستۍ موخه ټاکلې ده، تر څو دغه هدف ته په رسېدو سره د انسان روح ښه شي.
په بل ځای کې يې فرمایلي دي:«وَ مٰا أُمِرُوا إِلاّٰ لِيَعْبُدُوا اَللّٰهَ مُخْلِصِينَ لَهُ اَلدِّينَ حُنَفٰاءَ وَ يُقِيمُوا اَلصَّلاٰةَ وَ يُؤْتُوا اَلزَّكٰاةَ وَ ذٰلِكَ دِينُ اَلْقَيِّمَةِ؛ «او امر شوي نه دي پرته له دې چې الله تعالی په اخلاص او د توحيد د دين په بنسټ عبادت کړي، او لمونځ اقامه کړي، زکات ادا کړي، همدغه رښتینی دين دی.» (بينه: ۵)
دا دوه اختیارونه، ښه او بد، له دې کبله شته چې خدای ښه او بده لاره دواړه مخکې له مخکې ټاکلي دي او انسان یې د هغو د غوره کولو لپاره آزاد کړی دی. لکه څنګه چې هغه سبحانه و تعالی فرمايلي دي: «وَ هَدَيْنٰاهُ اَلنَّجْدَيْنِ؛ او موږ هغه ته د دوو لارو (ښه او بد) لارښوونه وکړه. (پوهیږی: 10)
کله چې انسان له دغه دوو لارو څخه يوه خپل د ژوند مقصد وګرځاوه، خامخا به د هغه پايله به ويني، د ګناهونو له اصلي پايلو څخه ناهېلي ده.