توحید او تثلیث (شپږمه برخه)

لیکوال: ډاکټر فضل احمد احمدي

توحید او تثلیث (شپږمه برخه)

۵- په اسلام کې توحید

په اسلام کې، د ټولو عقایدو سر د خدای توحید دی. په بله وينا، توحید د ټولو مسلمانانو  د عقیدې اساس دی. قرآن کریم په اسلام کې د تر ټولو معتبرې دیني سرچینې په توګه تل په توحید باندې له هر ډول لاس وهنې او تحریف پرته ټینګار کوي او توحید د اسلام اصل او ماده ګڼي. په اسلام کې پیل او داخلېدل په «لا اله الا الله» (له الله پرته بل معبود نشته) دی. د قران کریم ډېر آیتونه په مستقیم او غیر مستقیم ډول توحید ته اشاره کوي. آيتونه لکه : ووايه هغه يواځينی خدای دی [۱] ; «له الله پرته بل معبود نشته» [۲] ; «له هغه پرته بل د عبادت وړ څوک نشته» [۳] ; په حقیقت کې ستاسو خدای یو دی [۴] ؛ “له الله پرته بل رب نشته” [۵]، په ټولو ذکر شويو آيتونو کې د يوازيني ذات او يوازيني خدای پر وجود مستقيم ټينګار شوی دی. او خدای ځینې وختونه حتی د توحید دلیل هم ورکوي، لکه: که په دوى (اسمانونو او ځمکې) کې له خداى پرته بل معبود واى؛ نو خامخا به له منځه تللى واى [۶] . له همدې امله که څه هم په اسلام کې د توحید د ټولو اړخونو سره د توحید تشریح او توضیح جلا څیړنې ته اړتیا لري، په اوسنۍ مقاله کې د پورتنیو آیتونو اشاره کول کافي دي.

د پای خبره

په دې کې شک نشته چې ټول آسماني دينونه د خداى په توحيد او وحدانيت ولاړ دي، خو په مسيحي دين کې د هغو لاسوهنو له امله چې په دې دين کې د ګټو غوښتونکو کسانو له خوا تر سره شوي دي، په خالص توحيد باور تحریف شوی او د دې دين پیروان د تثلیث لور ته وړل شوي. له همدې امله، نو د دې مطلب له مخې، د پایلې په توګه ځینې مشخص ټکي وړاندې کوو:

لومړی، په توحید عقیده د عیسویت په ګډون په ټولو آسماني مذهبونو کې د عقیدې عمومي اصول او بنسټ دی. دا په دې مانا چې که موږ توحید له منځه یوسو، بل هیڅ شی یا په بل عبارت، د آسماني دینونو او انساني(وضعي) دینونو څه  توپیر پاتې نشي.

دوهم، د ډېرو پوهانو په وینا، تثلیث د عیسی (ع) له ورکېدو (آسمان ته تلل) څخه څو کاله وروسته معرفي شو، ځکه چې د تثلیث عقیده په لومړیو عیسویانو کې نه وه او دوی په توحید پوره باور درلود.

دریم، نه یوازې دا چې د انجیل په کتابونو او د عهد عتیق په کتابونو کې د تثلیث یادونه نشته، بلکې ډیری عیسوي پوهان په دې باور دي چې تثلیث د دریمې او څلورمې پیړۍ د عیسویانو لخوا د ځان د ساتنې لپاره رامینځته شوی. دا د ځان ساتنې او د شخړې څخه مخنیوي لپاره وه.

څلورم، که څه هم عیسویان هڅه کوي چې د تثلیث په راوړلو سره توحید ته راستانه شي یا په همدې تثلیث کې توحید وګرځوي او په شرک تورن نه شي؛ خو دا عمل هيڅ ګټه نه لري او مطلق شرک دی.

او په پای کې نه یوازې د قرآن کریم د آیتونو له نظره تثلیث رد شوی دی، بلکې له منطقي او عقلي لحاظه په تثليث ايمان رد دی او د ​​واحد خداى شرک حساب کیږي. خدای یوازینی ذات دی چې نه له چا څخه پیدا شوی او نه څوک له هغه څخه پیدا کیږي. عیسی هغه روح دی چې د جبرائیل لخوا په مریم کې تنفس شوی و او عیسی له هغه څخه زیږیدلی و او خدای پاک په هر څه قادر دی.