څنګه خپل ماشوم وروزم؟ (دریمه برخه)

لیکوال: عبدالحمید نوروزی

څنګه خپل ماشوم وروزم؟ (دریمه برخه)

د ماشومانو لومړنۍ زده کړې
زموږ ځینې مشران په دې باور دي چې دا سمه نه ده چې د اوه کلنۍ څخه مخکې د ماشومانو پر اوږو د زده کړې بار واچول شي. د اوه کلنۍ څخه مخکې، د لوبې کولو او تفریح ​​​​په وخت کې باید د ماشومانو ښوونه او روزنه وشي؛ مګر د دې عمر څخه دمخه دوی ته په رسمي توګه درس ورکول سم ندي.
نن ورځ یو ناسم فکر چې په ټولنه کې د وبا په څیر خپور شوی دا دی چې کله یو ماشوم درې کلن شي نو د هغه د درسونو او د کور کار په اړه فکر کوي چې دا اساسا غلط دی. سمه لاره دا ده چې درې کلن ماشوم ته لومړنۍ زده کړې لکه: د توحید کلمه او د اسلام ځینې اړین تعلیمات ور زده کړل شي؛ اما داچې هغوی د زده کړیالانو په شان په اجباري توګه وړکتون ته لیږل کیږي، دا سم کار نه دې.

د ژوند په لومړیو شپږو کلونو کې ماشومانو ته پاملرنه
د ماشوم د ژوند لومړی پړاو، یعنی د ژوند لومړی شپږ کاله، د هغه د ژوند یو له مهمو او خطرناکو پړاوونو څخه دی؛ ځکه په دې پړاو کې د ماشوم جوړښت او شخصیت ډېر تر اغیزې لاندې راځي. هغه څه چې په دې عمر کې د ماشوم په ذهن کې ریښه کوي ، د هغه په ​​ودې او تکامل کې به د پام وړ اغیزه ولري او هغه وخت به ښکاره شي کله چې هغه بلوغ ته ورسیږي.

والدین او ښوونکي باید په دې موده کې خپلو ماشومانو ته ځانګړې پاملرنه او توجه وکړي او لاندې ټکي په پام کې ونیسي:
1. له ماشوم سره د مور او پلار په ځانګړې توګه د مور مینه کول
دا د ماشوم لپاره واجب او اړین دی چې د نورو سره مینه زده کړي. که هغه د دې ډول مینې احساس ونه کړي، نو یو ځان صالح ماشوم به پیدا شي او د نورو په وړاندې به بې رحمه او بې پروا وي. مسلمانه مور باید د ماشوم اړتیاوې درک کړي او داسې څه ونه کړي چې هغه د خپل ماشوم سره د مینې او پاملرنې ښودلو مخه ونیسي؛ ځکه چې که په دې کار کې ناکامه شي، نو د ماشوم ټول وجود به له منځه یوسي او فاسد به یې کړي. هغه مینه او محبت چې خدای پاک په خپل حکمت او رحمت سره د مور په زړه کې ځای په ځای کړی دی په ناڅاپي توګه چاودنه کوي او د هغې د ماشوم اړتیاوې پوره کوي او د هغه غوښتنې ځوابوي. له همدې امله مور باید په دې کار کې ډیره هوښیاره او حساسه وي او هیڅ شی، هغه که د کور کار یا له کور څخه بهر دنده وي او یا له خپل میړه سره اختلافات او داسې نور، هغه له دې کار څخه و نه ګرځوي.
2 ماشوم د ژوند په لومړیو میاشتو کې د نظم او ډسپلین سره عادت کول
داسې ښکاري چې دا کار ستونزمن او ناممکن نه دی؛ ځکه چې دا ثابته شوې ده چې دا شونې او ممکنه ده چې ماشوم په ټاکلي وخت کې په شیدو ورکولو او یا قضای حاجت عادت کړل شي؛ په داسې ډول چې بدن په دې کار سره عادت کیږي او منضبط کیږي. دا ډسپلین او منظمیت د ماشوم د مادي او بدني ودې سره وده کوي تر هغه چې هغه په ​​​​راتلونکي کې د خپلو اړتیاوو او غوښتنو لپاره د سخت کار کولو ځواک مومي.
3 – د خپلو ماشومانو لپاره د والدینو ښه نمونه
والدین باید په خپلو ټولو چارو کې اسلامي طریقې ته ژمن وي، په ځانګړې توګه له خپلو اولادونو سره په چلند کې، اسلامي دودونه په بشپړه توګه مراعات کړي او د ماشوم په مخ کې هیڅ ډول تېروتنه ونه کړي. والدین باید دا فکر ونه کړي چې دا ماشوم کوچنی دی او خپل چاپیریال ته پام نه کوي یا درک او هوښیارتیا نلري؛ بلکه، دا فعالیتونه د ماشوم په روحیه باندې د پام وړ اغیزه لري؛ ځکه چې د یو څه د راټولولو او اخیستلو وړتیا او ځواک د هغه څه څخه ډیر دی چې موږ یې معمولا وینو. موږ ماشوم ته داسې ګورو لکه یو کوچنی مخلوق چې نه پوهیږي او نه پوهه لري.
دا ریښتیا ده چې ماشوم په هر څه نه پوهیږي چې لیدل کیږي؛ مګر د هغو لخوا اغیزمن کیږي. ماشوم دوه ډیر حساس ارګانونه لري: 1 اخیستونکی او راټولونکی ارګان؛ 2د کیسې د بیا ویلو او ویلو وسیله؛ ماشوم معلومات او اطلاعات ترلاسه کوي او راټولوي او په ړوند ډول ټول هغه څه تقلید کوي چې هغه شاوخوا ګوري یا اوري.

ادامه لري…