د حضرت فیروز رضي الله عنه یوه ځانګړنه دا وه چې هڅه یې کوله چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم په مجلسونو کې ګډون وکړي، او د رسول الله صلی الله علیه و سلم څخه حدیث روایت کړي.
خو له دې امله چې دی د یمن له خاورې راغلی و او د دې سیمې خلک عیسویان او مجوسیان وو، نو غوښتل یې چې له اسلام راوړلو او د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) له زیارت کولو وروسته بېرته خپلې سیمې ته ولاړ شي او د کفر او شرک پر وړاندې مبارزه وکړي، او خلکو ته د توحید بلنه ورکول. خو ډېر لږ يې دا فرصت ترلاسه کړ، چې د يمن څخه(چې ډېر لیري و)، له اوښ یا آس سره مدينې منورې ته د رسول الله صلی الله عليه وسلم له لامحدود سمندر څخه اوبه راوباسي او د نبوت له چينې څخه اوبه شي.
دا د دې لامل شو چې مدینې ته لږ لاړ شي او لږ حدیثونه روایت کړي. خو داسې ښکاري چې کله به مدینې ته راغی نو له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه به یې خامخا پوښتنه کوله، او له هغه څخه به یې حدیث اوریدی او نورو ته، په ځانګړې توګه خپل زوی عبدالله ته روایت کوی، او عبدالله له خپل پلار څخه يې ډېر احاديث روايت کړي او د احاديثو ټولګه د دې خبري شاهده ده.
امام ابن عساکر رحمه الله د دمشق په تاریخ کې لیکي: «وفد على النبي صلىاللهعليهوسلم وروى عنه روى عنه ابناه عبدالله والضحاك ابنا فيروز»؛ (حضرت فیروز رضي الله عنه رسول الله صلی الله علیه وسلم ته سفر وکړ او له هغه څخه یې یو حدیث روایت کړ او د هغه دوه زامنو عبدالله او ضحاک هم له هغه څخه حدیث روایت کړ.)
امام بخاري رحمه الله هم د هغه حدیث روایت کوي او وایي: «ديلم الحميري ويقال هو فيروز الديلمي روى عنه ابنه عبدالله بن الديلمي»؛ (دیلم حمیري: ویل کیږي چې هغه فیروز دیلمي دی، او د هغه زوی عبدالله له هغه څخه حدیث روایت کړی دی)
امام ابن عبد البر اندلسي رحمه الله د هغه حدیث د تایید په اړه چې د هغه څخه روایت شوی او ځینو محدثینو په دې اړه خبري کړي، وایي: «حديثه عنه في الأشربة حديث صحيح»؛ « د څښاکو په باره کې د حضرت فیروز رضي الله عنه څخه روایت شوی حدیث صحیح دی او په اعتبار کې یې کومه ستونزه نشته.»
امام ابن سعد رحمه الله د حضرت فیروز رضي الله عنه د روایت شوي حدیث په اړه او دا چې محدثین د ده د حدیث د روایت کولو په وخت کې دی په کوم نوم یادوي، لیکي: فمن أهل الحديث من يقول حدثنا فيروز بن الديلمي، وبعضهم يقول الديلمي، وهو واحد، يعنون فيروز بن الديلمي»؛ « ځیني محدثین د ده د حدیث د روایت په وخت کې لیکي: «حدثنا فیروز بن الدیلمي»؛ یعني: فیروز د دیلمي زوی موږ ته حدیث بیان کړی دی، یا وایي: « حدثنا الدیلمي» یعني: دیلمي موږ ته حدیث ویلی دی، (پرته له دې چې نوم یې واخلي) [او باید پوه شو چې څه فیروز ورته ووایي څه دیلمي] دواړه یو دي، او منظور یې فیروز د دیلمي زوی دی.»
دا د نبوي احادیثو په برخه کې د سیدنا فیروز دیلمي رضي الله عنه د علمي لیوالتیا یوه لنډه کتنه وه.
ان شاءالله په نورو برخو کې به هم د ده پر فقهي، جهادي او سیاسي اړخ بحث وکړو، تر څو له دې اړخونو هم ګټه واخلو.
لیکوال: زید
By محمد فاتح