د قرآن کریم د تلاوت آداب او فضائل (لومړۍ برخه)

لیکوال: خالد یاغي‌زهي

د قرآن کریم د تلاوت آداب او فضائل (لومړۍ برخه)

 لنډیز 

زموږ د مسلمانانو سپېڅلی کتاب، قرآن کریم، نه یوازې د خدای کلام دی، بلکې د ژوند او دیني اصولو لارښود هم ګڼل کېږي. د قرآن کریم تلاوت زموږ لپاره یو دیني عمل دی، او موږ باور لرو چې د دې سپیڅلي کتاب د تلاوت آدابو رعایت زموږ په ژوند او معنوي وده کې مهمې اغېزې لري. له همدې امله، د قرآن کریم لوستل ځینې ځانګړو آدابو ته اړتیا لري، ترڅو لوستونکی د دې الهي کلام له برکتونو او معنوي اغېزو څخه په بشپړ ډول برخمن شي.

موږ باور لرو چې د قرآن تلاوت په حقیقت کې د خدای تعالی سره یو مستقیم ډول اړیکه ده. که دا تلاوت په خپل آدابو او ځانګړو طریقو ترسره شي، نو نه یوازې به غوره وي، بلکې اغېزمنتیا به یې هم څو برابره لوړه شي. ادب او درنښت په هر څه کې اړین دي؛ ځکه چې دا یوازې د هغه شی اهمیت او ارزښت زیاتوي نه، بلکې د انسان په شخصیت هم روښانه اغېزه پرېباسي.

 سریزه 

قرآن کریم د پاکۍ او طهارت له مبدأ څخه د مخلوقاتو تر ټولو پاک زړه حضرت محمد صلی الله علیه وسلم باندې نازل شوی، او د هغه د مبارکې ژبې له لارې خلکو ته وړاندې شوی دی. بې شکه چې د قرآن تلاوت لوستل او تدبر کول باید زموږ د ورځني ژوند یوه برخه وي. د قرآن کریم د آیتونو لوستل او غور کول نه یوازې د نړۍ په اړه د پوهې دروازې پرانیزي، بلکې لوستونکي ته داسې الهي فرمانونه هم رسوي چې په دنیا او آخرت کې د نېکمرغۍ لامل کېږي.

په ځانګړې توګه دا حقیقت، چې قرآن د هغه خدای له خوا نازل شوی دی، چې د نړۍ او انسان خالق او مالک دی، او هغه په بشپړ ډول د انسان نېکمرغۍ ته پوهېږي او هغه یې غواړي، د دې سپېڅلي کتاب اهمیت لا نور زیاتوي.

قرآن کریم د الهي لارښوونو هغه کتاب دی، چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم تلپاتې معجزه ده. د هغه لوستل، غور کول، او لارښوونو ته عمل کول یوازینۍ لارې دي چې موږ د دې سپېڅلي کتاب هدایت ته رسوي. له همدې امله، ټول انسانان، په ځانګړې توګه مسلمانان، باید د دنیا او آخرت د نېکمرغۍ لپاره د قرآن کریم تلاوت وکړي، د هغه پیغامونه درک کړي، او په خپل ژوند کې یې عملي کړي.

د دیني مشرانو په اند، د قرآن کریم د لوستلو د آدابو رعایت کول د دې الهي پیغامونو د ښه ترلاسه کولو لپاره اړین دي. د قرآني آدابو په مراعات سره، انسان د خدای تعالی د رحمت له بې‌پایه سمندر څخه د خپلې پوهې او استعداد په اندازه ګټه اخیستلای شي. مشهور متل دی:

 که څه هم د سمندر ټولې اوبه نشو ایستلی، خو خپله تنده باید پرې ماته کړو.

 د قرآن کریم د تلاوت آداب 

 نقش قرآن چون که بر عالم نشست

 نقشه‌های پاپ و کاهن را شکست

 فاش گویم آن‌چه در دلْ مضمر است

 این کتابی نیست، چیزی دیگر است

 چون که در جان رفت، جانْ دیگر شود

 جان چو دیگر شد، جهان دیگر شود

 با مسلمان گفت: جان بر کف بنه

 هر چه از حاجت فزون‌داری بده

اقبال لاهوري رحمه الله

 قرآن کریم د الله تعالی حقیقي کلام او د تلاوت آداب 

قرآن کریم د الله تعالی حقیقي کلام دی چې د جبرئیل علیه السلام په واسطه پر حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم نازل شوی دی. دا سپیڅلی کتاب د الهي کلام بې‌مثاله شاهکار دی او د هر ډول نفساني خبرو او بې ګټې الفاظو څخه پاک دی؛ لکه څنګه چې الله جل جلاله فرمایي:

 وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ

سورة التوبة: ۶

ژباړه: که له مشرکانو څخه څوک له تا پناه وغواړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، ترڅو د الله کلام واوري، بیا یې خپل امن ځای ته ورسوه. دا ځکه چې دوی ناپوه خلک دي.

 د قرآن کریم تلاوت اهمیت 

د قرآن کریم تلاوت په هر مسلمان فرض دی؛ ځکه الله سبحانه وتعالی فرمایي:

 فَأَقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ

سورة المزمل: ۲۰

ژباړه: هرڅومره چې تاسو کولای شئ، قرآن ولولئ.

خو د دې سپېڅلي کتاب تلاوت ځینې ځانګړي آداب لري. د تلاوت کوونکي لپاره اړینه ده چې دا آداب په پام کې ونیسي، ترڅو د تلاوت برکت او پوره ثواب ترلاسه کړي.

 د قرآن کریم د تلاوت آداب 

 ۱. ښه نیت لرل

د قرآن تلاوت باید یوازې د الله سبحانه وتعالی د رضا لپاره وي. که په عمل کې اخلاص نه وي، هغه عمل نه قبلیږي؛ لکه څنګه چې الله سبحانه وتعالی فرمایي:

 وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

سورة البينة: ۵

ژباړه: او دوی ته یوازې دا امر شوی دی، چې د الله عبادت وکړي، په داسې حال کې چې دوی خپل دین یوازې د هغه لپاره خالص کړي، لمونځ قائم کړي او زکات ورکړي. دا همدا هغه ثابت دین دی.

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: 

 إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَا يَقْبَلُ مِنَ الْعَمَلِ إِلَّا مَا كَانَ لَهُ خَالِصًا، وَابْتُغِيَ بِهِ وَجْهُهُ

ژباړه: بې شکه الله جل جلاله یوازې هغه عمل قبولوي، چې د هغه لپاره خالص وي او د هغه د رضا لپاره ترسره شي.

نو د قرآن تلاوت کوونکی باید خپل نیت یوازې د خدای لپاره پاک کړي، د ریا او شهرت له نیت څخه ځان وساتي، او د تلاوت په وسیله د الهي ثواب غوښتونکی وي.

 ۲. د ثواب غوښتنه

د قرآن تلاوت کوونکی باید د خپل تلاوت په بدل کې د الهي ثواب هیله ولري. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:

 مَن قَرَأَ حَرفًا مِن كِتَابِ اللَّهِ فَلَهُ بِهِ حَسَنَةٌ، وَالحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، لَا أَقُولُ: الم حَرفٌ، وَلَكِن أَلِفٌ حَرفٌ، وَلَامٌ حَرفٌ، وَمِيمٌ حَرفٌ

ژباړه: څوک چې د الله کتاب څخه یو حرف تلاوت کړي، د هغه لپاره یوه نېکي لیکل کېږي، او هره نېکي لس چنده ثواب لري. زه دا نه وایم چې الم یو حرف دی، بلکې الف یو حرف دی، لام یو حرف دی، او میم یو حرف دی.

 ۳. د اودس په حالت کې تلاوت کول

د قرآن کریم تلاوت په هر حالت کې اجر لري، خو د اودس په حالت کې تلاوت کول غوره او بشپړ دی. که څوک د زړه په ژبه قرآن تلاوت کوي، بې اودسه هم روا دی، خو د مصحف له لمس کولو مخکې طهارت اړین ګڼل شوی دی.

 ۴. د مصحف لمس کولو پر مهال طهارت

مخکې له دې چې د قرآن کریم لمس وشي، د بدن پاکوالی او طهارت اړین دی. الله سبحانه وتعالی فرمایي:

 إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ

سورة الواقعة: ۷۷-۷۹

ژباړه: بې شکه دا قرآن کریم دی، چې په محفوظ کتاب کې ځای پر ځای شوی دی. هغه ته یوازې پاک کسان لاس وروړي.

همدارنګه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:

 لا يَمَسُّ الْقُرْآنَ إِلَّا طَاهِرٌ

ژباړه: پرته له طاهر څخه بل څوک قرآن ته لاس نه‌شي وروړلی.

د اودس په حالت کې د مصحف لمس کول د علماو په منځ کې یو له غوره عملونو ګڼل شوی دی. که څه هم ځینې علما بې اودسۍ سره د مصحف لمس کول روا ګڼي، خو زیاتره علما د طهارت شرط ګڼي، او دا نظر احتیاط ته ډېر نږدې دی.

 پایله 

د قرآن کریم تلاوت یو لوی عبادت دی چې د انسان معنوي ژوند ته وده ورکوي. د دې سپېڅلي کتاب د تلاوت پر مهال د آدابو مراعات کول نه یوازې د خدای رضا ترلاسه کوي، بلکې د تلاوت اغېز او برکتونه هم څو چنده زیاتوي.

ادامه لري…